Jednostka Wojskowa Formoza (JW 4026) – jednostka Wojsk Specjalnych w praktycznie w całości ukierunkowana do prowadzenia niekonwencjonalnych działań morskich i wodnych, w mniejszym stopniu do działań lądowych. Podstawowym zadaniem jednostki jest realizacja wyżej wymienionych działań na szczeblu operacyjnym lub strategicznym np. akcji bezpośrednich, rozpoznania specjalnego, zapobieganiu terroryzmu oraz uczestniczenie w operacjach bojowego odzyskiwania personelu. Jest w tej chwili najmniejszą grupą żołnierzy wśród polskich specialsów. Jest to tzw. Jednostka płetwonurków bojowych, wywodząca się z Marynarki Wojennej RP.

                                                                                                              1233437_634902213216091_411534671_n

Fot. Zespół bojowy Formozy w czasie desantu (źródło: gearholics.pl)

  1. Nazwa Jednostki

maziarzpl

Fot. Budynek Torpedowni w Gdynii (źródło: maziarz.pl)

Nazwa JW 4026 pochodzi od potocznej nazwy bazy jednostki, poniemieckiej torpedowni w Gdyni, nazywanej "Formoza". Nazwa jest związana z tym, że baza JW 4026 jest zbudowana na morzu jak wyspa (nie uwzględniając kładki, łączącej ją z lądem) niedaleko lądu. W latach 50 XX w. miała miejsce wojna Republiki Chińskiej z Chińską Republiką Ludową o dominację nad dzisiejszym Tajwanem, kiedyś Formozą. Podobieństwo tej wyspy do budynku torpedowni (późniejszej bazy JWF), jak i miejsca ćwiczeń żołnierzy ówczesnej Marynarki Wojennej wywołało u protoplastów jednostki skojarzenie tego budynku z chińską wyspą Formoza (Torpedownia w Gdyni) położonej blisko kontynentalnych Chin (Gdynia).

2. Symbol

images

Fot. Paskuda – symbol Formozy (źródło: wikipedia.org)

Oficjalnym symbolem i odznaką rozpoznawczą Formozy jest tzw. Paskuda, będąca głową potwora-węża morskiego, z wysuniętym językiem, wynurzająca się z głębin i skomponowana z kotwicą. Wąż jest symbolem sprytu i waleczności natomiast kotwica jest analogią do działania jednostki w środowisku wodnym oraz przynależności do Marynarki Wojennej.

3. Historia (Wikipedia):

Idea jednostki wojskowej typu rozpoznawczego i dywersji morskiej zapoczątkowana została w 1974 roku, kiedy powstał Zespół Badawczy ds. Płetwonurków Morskich. Inicjatywę powołania protoplasty obecnej JW 4026 podjął Oddział Rozpoznawczy Sztabu Marynarki Wojennej. Zespół miał opracować koncepcję organizacji i formowania specjalnego dywizjonu płetwonurków morskich. Wraz z rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Jednostkę Wojskową 4026 sformowano 13 listopada 1975 roku. Wchodziła ona w skład 3 Flotylli Okrętów (3 FO) i podlegała pod rozkazy tej flotylli. Pierwszym dowódcą jednostki nazwanej Wydziałem Płetwonurków, a niejawnie określanej Wydziałem Działań Specjalnych był kmdr por. dypl. Józef Rembisz. We wrześniu 1987 jednostka zmieniła nazwę na Wydział Działań Specjalnych. Następnie nazwę znów zmieniono - tym razem na Grupę Specjalną Płetwonurków (GSP; rok 12 listopada 1990). Włączono ją w skład Grupy Okrętów Rozpoznawczych. Następnie płetwonurkowie bojowi operowali jako Sekcje Działań Specjalnych. W 2004 ponownie nazwane GSP w podporządkowaniu gOR 3 FO.

891592_456049247797735_463886722_o

Fot. Operatorzy za czasów funkcjonowania Formozy jako MJDS (źródło: gearholics.pl)

W dniu 9 marca 2007 rozkazem Dowódcy Marynarki Wojennej utworzono Morską Jednostkę Działań Specjalnych. JW 4026 stała się samodzielna, w jej skład weszli żołnierze-marynarze wyżej wymienionej struktury. Pierwszym Dowódcą MJDS wyznaczony został kmdr por. Jan Pawłowski.

Organizacyjna podległość Formozy pod rozkazy Dowódcy MW nie trwała jednak długo. Dnia 12 września 2007 Minister Obrony Narodowej wydał decyzję by morskich komandosów Marynarki Wojennej włączyć w struktury nowo powołanych mocą ustawy Wojsk Specjalnych. Zgodnie z decyzją ministra Morska Jednostka Działań Specjalnych (MJDS) z dniem 1 stycznia 2008 stała się jednostką wojskową najmłodszego rodzaju sił zbrojnych SZ RP. Od tamtej pory podlega rozkazom Dowódcy Wojsk Specjalnych, ciągle współpracując jednak z MW.

134

Fot. Formoza w czasie desantu na plażę (źródło: formoza.wp.mil.pl)

1 października 2011 r. Decyzją Ministra MON jednostce zmieniono etat na większy i nazwę na Jednostka Wojskowa Formoza. Wieloletni przydomek jednostki został usankcjonowany, od tego czasu stał się nazwą urzędową.

1 stycznia 2013 r. grupa gdyńskich żołnierzy rozpoczęła pełnienie półrocznego dyżuru bojowego w składzie NATO Response Force 20. Kilka miesięcy później (9 stycznia 2013) Dowódca jednostki - kmdr Dariusz Wichniarek przestał pełnić funkcję w JWF, jednocześnie objął obowiązki szefa w dowództwie międzynarodowego kontyngentu w Afganistanie, dokładnie Special Operations Joint Task Force -Afghanistan/NATO Special Operations Component Command - Afghanistan. Od tego momentu obowiązku dowódcy pełnił czasowo kmdr por. Radosław Tokarski.

specjalsi4

Fot. Formoza w trakcie ćwiczeń strzeleckich (źródło: gearholics.pl)

Od 1 stycznia 2014 roku w wyniku reformy struktur dowodzenia jednostka zaczęła podlegać bezpośrednio pod Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. W okresie 1.1.2008-31.12.2013 JWF podlegała Dowództwu Wojsk Specjalnych.

Po zrealizowaniu zadań w ramach Special Operations Joint Task Force -Afghanistan, etatowy dowódca JWF, kmdr Dariusz Wichniarek ponownie dowodził Jednostką Wojskową Formoza (kwiecień 2014 r.).

Decyzją Ministra Obrony Narodowej z 12 lutego 2014 Jednostka Wojskowa Formoza w Gdyni otrzymała imię patrona, gen. broni Włodzimierza Potasińskiego.

W dniu 23 września 2014 r. Jednostka Wojskowa Formoza otrzymała sztandar ufundowany przez społeczeństwo Miasta Gdynia oraz Ligę Morską i Rzeczną. Matką chrzestną sztandaru JW 4026 została wdowa po Dowódcy WS, patronie JWF Marta Murzańska-Potasińska, a ojcem chrzestnym sztandaru został kmdr Józef Rembisz, pierwszy dowódca jednostki. Uroczystość wręczenia sztandaru odbyła się na nabrzeżu Basenu IX Portu Wojennego Gdynia, miejscu dyslokacji JW 2808, dawniej macierzystej dla JW 4026. W uroczystości brali udział także: wręczający sztandar w imieniu Prezydenta RP Zastępca Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Zbigniew Włosowicz, sekretarz stanu MON Beata Oczkowicz, przedstawiciele Wojsk Specjalnych w tym z czterech pozostałych JW, poczty sztandarowe oraz i inni zaproszeni goście. Sztandar odebrał Dowódca JWF kmdr Radosław Tokarski.

10536259_779629438767392_2866818485250627862_o

Fot. Formoza na Noble Sword 2014 (źródło: profil Wojsk Specjalnych na Facebooku)

4. Dowódcy Formozy (chronologicznie):

  • 1975 – 1982 – kmdr Józef Rembisz
  • 1982 – 1989 – kmdr Zbigniew Kluzowski
  • 1989 – 1998 – kmdr por. Andrzej Szymański
  • 1999 – 2002 – kmdr ppor. Jan Pawłowski
  • 2002 – 2004 – kmdr ppor. Tomasz Żuk
  • 2004 – 2006 – kpt. mar. Krzysztof Niedźwiecki
  • 2007 – 2009 – kmdr por. Jan Pawłowski
  • 13.10.2009 – 2014 kmdr Dariusz Wichniarek
  • od 2014 – kmdr Radosław Tokarski

 5. Selekcja i szkolenia bazowe

Nabór do jednostki prowadzony jest zazwyczaj dwa razy w ciągu roku. Formoza szuka kandydatów wśród żołnierzy zawodowych, rezerwowych oraz funkcjonariuszy innych jednostek mundurowych. Podstawowe wymogi to:

  • Niekaralność
  • Wykształcenie minimum średnie
  • Zaświadczenie od lekarza medycyny pracy o braku przeciwskazań do wzmożonego wysiłku fizycznego
  • Zaświadczenie o zdolności do wykonywania nurkowań i skoków spadochronowych – dla zespołów bojowych.

Po spełnianiu powyżej wymaganych kryteriów oraz przesłaniu dokumentów aplikacyjnych, kandydaci do służby mogą zostać zaproszeni na preselekcję. Obejmuje ona weryfikację dokumentów, testy psychologiczne, prognozowanie stanowiska oraz szereg testów sprawnościowych. Nabór prowadzony jest do dwóch grup – bojowej oraz sztabu logistycznego. Obydwie te grupy przechodzą testy o różnym zaawansowaniu, dla logistyków łatwiejsza, nazywana jest kwalifikacją, dla zespołów bojowych, trudniejsza – selekcją. Szczegółowe informacje na temat testów zostały dokładnie opisane na stronie jednostki, zachęcamy do zaglądnięcia (http://www.formoza.wp.mil.pl/pl/126.html).

99

Fot. Kandydaci do Formozy w trakcie selekcji (źródło: grom.mil.pl)

Ostatnią fazą rekrutacji jest „sprawdzian” kandydatów w terenie. Trwa on zazwyczaj pięć-sześć dni, odbywa się w terenie górzystym i ma na celu sprawdzenie organizmów kandydatów na długotrwały wysiłek fizyczny w warunkach braku dostatecznego odpoczynku. Jest to głównie marsz kondycyjny (także na orientację), z elementami ćwiczeń siłowych oraz badający umiejętność m.in. współpracy w grupie lub zachowania uczestników o każdej porze doby.

Całość kończy się ostateczną rozmową kwalifikacyjną. Jej pozytywne zaliczenie jest niezbędne do przyjęcia do jednostki, jednak przyjęcie nie jest natychmiastowe – należy czekać na zwolnienie się wolnego miejsca wśród kadry.

Szkolenie bazowe opiera się na 12 miesięcznym okresie przygotowawczym, organizowanym przez najbardziej doświadczoną kadrę. Żołnierze uczą się podstaw działań specjalnych, szkolenia nurkowego, spadochronowego, minerskiego, walki wręcz w systemie Krav Maga, taktyki niebieskiej, zielonej, czarnej oraz czerwonej. Są to szkolenia podstawowe. Następnie przechodzą przez szereg szkoleń specjalistycznych oraz kursy językowe. Wg specjalności przydzielani są do poszczególnych grup, w ramach których doskonalą swoje umiejętności, zgrywają się z sekcją i kolejno, grupą i zespołem. W szkoleniach Formoza stale współpracuje z jednostkami specjalnymi innych państw, m.in.:

  • Jednostkami marynarki (SEAL – USA, SBU – Ukraina, KSKp – Niemcy, FORFUSCO - Francja)
  • Jednostkami lądowymi (US Rangers – USA, Jagdkommando – Austria)

W kraju Formoza stale współpracuje z płetwonurkami z JW Grom oraz JW Komandosów, a także Strażą Graniczną i SPAP KWP w Gdańsku.

6. Ostatnie lata

10580146_1520146248249846_5941912751496151946_n

Fot. Formoza w czasie działań w Afganistanie (źródło: gearholics.pl)

W roku 2008 wydzielona grupa operatorów Formozy wraz z JW Grom i JW Komandosów (wtedy 1. Pułk Specjalny Komandosów) wzięła udział w działaniach bojowych w Afganistanie, w prowincji Kandahar. Formoza zdobyła tam niezwykle cenne doświadczenie w ciężkich pustynno-górskich warunkach. Uaktualnione zostały szkolenia, tak aby sprostać panującym obecnie konfliktom. Zmienił się także sprzęt jakiego na co dzień używają Formoziaki. Konflikty na bliskim wschodzi wymusiły adaptację Formozy (jak i również innych jednostek krajowych) tak by dorównywać sprzętowo reszcie krajów uczestniczących w konflikcie. Używany sprzęt znajduje się na poziomie innych europejskich państw. Niewątpliwym atutem Formozy jest natomiast zaawansowane wyszkolenie, uzyskane dzięki współpracy z najlepszymi. W czasie IX zmiany w Afganistanie (rok 2011), wraz z komandosami z Lublińca, Formoza stworzyła Zadaniowy Zespół Bojowy, funkcjonujący pod nazwą Task Force 50. Udział w tym konflikcie zapewnił JW 4026 niezbędne doświadczenia, dzięki którym Polskie Wojska Specjalne dziś są postrzegane jako elita światowa. Za zaangażowania w operację Jednostka Wojskowa Formoza została odznaczona przez Prezydenta Orderem Krzyża Wojskowego III klasy.

7. Wyposażenie

Bronią podstawową operatorów Formozy jest niemiecki karabin Heckler & Koch G36 5.56mm w kilku wariantach (KV3 – lufa 16 cali, CV – krótki wariant). W przeciwieństwie do innych jednostek Wojsk Specjalnych, Formoza nie zaadaptowała innej produkcji H&K – HK416. Wynikało to z faktu, że, wykonany w głównej mierze z tworzyw sztucznych G36 lepiej znosi środowisko morskie. Pistoletem maszynowym, z którego korzysta Formoza jest H&K MP5. Jedynym pistoletem wykorzystywanym w jednostce jest szwajcarski Sig Sauer P226 9mm, wykorzystywany również w amerykańskim Navy Seals lub brytyjskim SBS. Jako broń wsparcia używany jest FN Minimi 5.56mm, do pewnego okresu wykorzystywano również produkowany na licencji rosyjskiej PKM 7.62mm. Jako broń snajperską wykorzystywany jest brytyjskie karabiny firmy AI Ltd. – AW 7.62mm oraz AX338 na amunicję .338 Magnum. Do pewnego czasu wykorzystywano niewielką partię amerykańskich karabinów M14 7.62mm.

Aktualnie wykorzystywane akcesoria na broniach nie odbiegają od elity światowej. Wykorzystywane są celowniki optyczne Elcan Specter DR, celowniki holograficzne Eotech XPS (wcześniej szwedzkie Aimpointy), celowniki laserowe DBAL A2 oraz latarki Surefire. Dość często spotkać można różnego rodzaju akcesoria popularnej firmy Magpull (zawieszenia, chwyty, okładziny).

Oporządzenie Formozy dostarczane było głównie przez krajowych producentów wśród których można wymienić firmy takie jak Lubawa oraz Janysport. Oprócz tego część sprzętu kupowana była prywatnie (m. in. chestrigi amerykańskiej firmy Blackhawk, kopię kamizelki JPC od firmy Currahee, Red River). Mundury stanowią głównie kontraktowe produkcje krajowe - mundury w tkaninie pantera leśna do taktyki zielonej oraz mundury w suezie (zubożona wersja amerykańskiego Multicamu) w czasie działań w Afganistanie i w czasie działań miejskich. Ponadto Formoza korzystała także z mundurów firmy Specops (najbardziej widoczne były combat shirty pod kamizelkę tej firmy). Oczywiście często sięgano po wyroby prywatne, zakupywane na własną rękę przez operatorów.

Poniżej prezentujemy przykładowe uzbrojenie żołnierzy Formozy. Umundurowanie stanowi kombinacja combat shirta prod. Crye Precision w Multicamie + spodnie (niewidoczne na tym zdjęciu) typu combat produkcji krajowego PSTG. Na głowie hełm Ops Core FAST Ballistic z zamocowanym stroboskopem MS 2000, słuchawki aktywne Sordin, okulary prawdopodobnie Revision Sawfly. Oporządzenie stanowi kamizelka zintegrowana Lubawa Reccon z zestawem ładownic, kajdankami jednorazowymi i przytroczonym do pleców bułakiem na wodę firmy Camelbak. Rękawice to Mechanix Wear Original, zegarek Luminox - model wykonany dla Navy Seals.

W rękach widzimy karabin H&K G36 KV3 z celownikiem holograficznym Eotech XPS, celownikiem DBAL A2 i dodatkowo chwytem taktycznym (prod. nieznany). Przy nodze w kaburze (najpewniej Safariland) pistolet Sig Sauer P226.

202817_402999009756267_1168371080_o

Fot. „Standardowe” uzbrojenie żołnierzy Formozy (źródło: profil Wojsk Specjalnych na Facebooku)

 

Tekst: Scorch

Bibliografia:

  1. Special Ops – Wydanie Specjalne nr 2/2013
  2. http://www.formoza.wp.mil.pl/pl/1.html
  3. http://pl.wikipedia.org/wiki/Jednostka_Wojskowa_Formoza
  4. Inne…

Copyright © USSE 2015

Projekt i wykonanie: KDolata